Rozwijanie pamięci
Rozwijanie pamięci sensowej prowadzi do osłabienia pamięci mechanicznej, i odwrotne (porównaj s. 170). Fantazja jest czynna w procesach wychowawczych zarówno jako fantazja wolna, jak i kierowana. W tej drugiej formie jej najważniejszym zadaniem jest wypełnienie luk w doświadczeniu, powstałych przy ograniczonych warunkach spostrzegania zmysłowego (np. wyobrażanie sobie na podstawie opisu przedmiotów i faktów odległych czasowo lub przestrzennie). Fantazja wolna ma wybitny udział w samowychowaniu (zabawy fantazyjne dzieci, marzenia młodzieży o przyszłości), jest jednak trudno dostępna kształceniu, mimo stawiania odnośnych postulatów wychowawczych. Dotyczy to nie tylko fantazji wyobrażeniowej, ale także pomysłowości, która zazębia się w dużym stopniu o inteligencję (pomysłowość techniczna, artystyczna itd.). Wysuwa się tu zagadnienie kształcenia procesów twórczych, które wychowanie usiłuje wciągnąć również w swoją orbitę, a których najważniejszą cechę widzi się w oryginalności.